Những năm gần đây, cùng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, khu vực cửa khẩu và vùng biên Lạng Sơn đang từng bước thay đổi rõ nét theo hướng hiện đại, thông minh và hiệu quả hơn. Từ hoạt động xuất nhập khẩu, logistics đến đời sống thường nhật của người dân, nhiều nền tảng số và tiện ích công nghệ đã dần hiện diện rõ nét, mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế cửa khẩu và xã hội số vùng biên.
Là địa phương có lợi thế lớn về kinh tế cửa khẩu, Lạng Sơn đang từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý, điều hành và hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nhiều nền tảng số đã được triển khai nhằm phục vụ công tác điều tiết phương tiện, quản lý bến bãi, hỗ trợ khai báo thông tin và theo dõi tình trạng thông quan. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng số lượt phương tiện được xử lý trên Nền tảng cửa khẩu số đạt hơn 194 nghìn lượt, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp giảm áp lực điều hành thủ công mà còn nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động xuất nhập khẩu và logistics. Mô hình “Cửa khẩu số” cũng đang trở thành một trong những dấu ấn nổi bật của Lạng Sơn trong tiến trình chuyển đổi số, góp phần từng bước hiện đại hóa hoạt động thương mại biên giới.
Cùng với đó, hạ tầng viễn thông và internet tiếp tục được mở rộng, tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số tại khu vực vùng sâu, vùng xa và biên giới. Hiện toàn tỉnh đã phát triển gần 3.750 trạm BTS, trong đó có 338 trạm 5G; trên 825 nghìn thuê bao internet băng rộng và gần 174 nghìn thuê bao FTTH. Đây là điều kiện quan trọng để người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ số, thương mại điện tử và môi trường internet. Đáng chú ý, tỉnh đã tiếp tục triển khai nhiều giải pháp nhằm xóa các “điểm lõm sóng” tại khu vực vùng sâu, vùng xa và biên giới. Đến nay đã xóa thêm được 8 thôn, bản lõm sóng di động; hiện chỉ còn khoảng 20 thôn, bản chưa có sóng băng rộng di động và phấn đấu hoàn thành phủ sóng trong năm 2026. Việc phủ sóng viễn thông không chỉ phục vụ nhu cầu thông tin liên lạc mà còn mở ra cơ hội để người dân vùng biên tiếp cận các dịch vụ số, học tập, kinh doanh và kết nối với môi trường số thuận lợi hơn.
Một trong những thay đổi dễ nhận thấy tại khu vực cửa khẩu thời gian gần đây là việc triển khai thanh toán bằng mã QR xuyên biên giới. Nếu như trước đây các giao dịch nhỏ lẻ chủ yếu sử dụng tiền mặt thì nay nhiều cửa hàng, điểm kinh doanh đã bắt đầu áp dụng thanh toán điện tử, góp phần hình thành môi trường thương mại hiện đại và thuận tiện hơn. Không chỉ tạo thuận lợi trong giao dịch, thanh toán số còn góp phần thúc đẩy xu hướng thương mại không dùng tiền mặt, tăng tính minh bạch và phù hợp với xu hướng kinh tế số đang phát triển mạnh hiện nay.
Chuyển đổi số cũng đang lan tỏa mạnh mẽ vào đời sống người dân vùng biên thông qua các lớp tập huấn kỹ năng số, tổ công nghệ số cộng đồng và hoạt động “Bình dân học vụ số”. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tỉnh đã tổ chức 15 lớp tập huấn kỹ năng số, an toàn thông tin cho hơn 2.000 học viên; đồng thời mở 1 lớp trực tuyến kết nối tới 65 điểm cầu cấp xã với hơn 7.400 lượt người tham gia. Cùng với đó, môi trường làm việc số trên địa bàn tỉnh tiếp tục được mở rộng với 100% văn bản điện tử được luân chuyển và ký số trên môi trường mạng. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt gần 69%; tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt trên 80%; toàn tỉnh đã số hóa hơn 128 nghìn hồ sơ thủ tục hành chính. Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số đang từng bước đi sâu vào thực tiễn, tạo thay đổi rõ nét trong hoạt động quản lý, điều hành cũng như thói quen tiếp cận dịch vụ của người dân.
Không chỉ thay đổi cách giao dịch hay quản lý, công nghệ số còn mở thêm cơ hội phát triển kinh tế cho người dân khu vực biên giới. Nhiều hộ kinh doanh, hợp tác xã và chủ thể OCOP đã bắt đầu quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số. Một số mô hình ứng dụng livestream bán hàng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR hay quảng bá du lịch trên môi trường số đang mang lại hiệu quả tích cực. Việc phát triển cửa khẩu số, logistics số và thương mại điện tử xuyên biên giới cũng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực mới cho phát triển kinh tế cửa khẩu của tỉnh trong thời gian tới.
Từ những thay đổi trong hoạt động quản lý cửa khẩu, giao thương đến đời sống thường nhật của người dân, có thể thấy chuyển đổi số đang dần tạo ra diện mạo mới cho khu vực biên giới Lạng Sơn. Quá trình này không chỉ góp phần hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế số tại khu vực cửa khẩu. Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực phát triển mới của đất nước, việc từng bước hình thành “vùng biên số”, “cửa khẩu số” được xem là hướng đi quan trọng để Lạng Sơn tiếp tục phát huy lợi thế địa kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo đột phá phát triển trong giai đoạn mới.
Như Thủy – Trung tâm CNS
